2026 жылғы 22-23 қазанда AlmaU SDSN Kazakhstan-ның «Accelerating the SDGs: Science, Partnerships and Action» атты IV халықаралық конференциясы өтті. Ұйымдастырушылар: AlmaU, SDSN Kazakhstan және PRME Chapter Eurasia. Конференция Қазақстан-Неміс университетімен (ҚНУ) және Қазақстан Республикасы Ұлттық ғылым академиясымен серіктестікте өткізілді. Іс-шара БҰҰ өкілдерін, халықаралық сарапшыларды, университеттер, бизнес және азаматтық қоғам өкілдерін тұрақты даму саласындағы практикалық шешімдерді талқылау үшін біріктірді.
Екі күн бойы қатысушылар климаттық саясат, су ресурстарын басқару, ауа сапасы, қоғамдық денсаулық, гендерлік теңдік және әлеуметтік міндеттерді шешуде жасанды интеллектіні қолдану мәселелерін қарастырды. Конференцияның негізгі тақырыбы халықаралық міндеттемелерден ғылыми деректер мен сектораралық ынтымақтастыққа негізделген нақты іс–әрекеттерге көшу болды.
«Университеттер ғылыми зерттеулерді, білім беруді және практикалық бастамаларды біріктіре отырып, тұрақты дамуды ілгерілетуде маңызды рөл атқарады. Ұзақ мерзімді нәтижелерге қол жеткізу үшін академиялық қауымдастық, мемлекет және бизнес арасындағы ынтымақтастықты нығайту қажет», – деді AlmaU ректоры Тимур Булдыбаев құттықтау сөзінде.
Конференцияның бірінші күні Қазақстан–Неміс университетімен серіктестікте ұйымдастырылған Youth Action Day жастардың іс–қимыл күніне және PreCOP31 форматына арналды.
«Алматыда жастар қозғалыстары белсенді дамып келеді: қаладағы 60 мың жас белсендінің шамамен 20%-ы күн сайын экологиялық бастамаларға қатысатын эковолонтёрлер. Сонымен қатар, былтыр Ғылым жөніндегі кеңес құрылды, ал биыл ғылыми әзірлемелерді тәжірибеге енгізуге көмектесу үшін оларды коммерцияландыруға әкімдік гранттар бөлді», – деп атап өтті Алматы қаласы Жастар саясаты басқармасының директоры Асқар Азаматов.
Күн барысында жас көшбасшылар мен сарапшылар COP халықаралық климаттық келіссөздерінің маңызын қалыптастырудағы жастардың рөлін және Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізуге қатысу мүмкіндіктерін талқылады.
«Бүгінде ынтымақтастық орнатуға, пәнаралық зерттеулер жүргізуге және бірлескен бастамаларды іске асыруға бұрынғыдан да көп мүмкіндік бар. Ғылым, басқару немесе волонтёрлік арқылы үлес қосып, зерттеулерді жалғастырып, болашаққа деген үмітті сақтауымыз керек», – деді SDSN Youth Kazakhstan үйлестірушісі Расул Байдалин.
Бірінші панельдік сессияға SDSN Kazakhstan менеджері Аида Кумарбаева; ұйымының климаттың өзгеруі және климаттық білім беру жөніндегі үйлестірушісі Азамат Кауазов; Climate for Us/LCOY үйлестірушісі Алуа Каримбаева, SDSN Youth Kazakhstan үйлестірушісі Расул Байдалин; Aequilibria S.r.l. тұрақты даму жөніндегі кеңесшісі Наиля Мусаева және ЮНЕСКО–ның криосфера жөніндегі жоба менеджері Лариса Когутенко қатысты. Сессияны БҰҰ PRME Еуразиялық бөлімшесінің тең төрағасы Брендан Дюпрей жүргізді.
Қатысушылар тұрақты даму саласындағы кәсіби тәжірибелерімен бөлісіп, осы бағыттағы мансаптық мүмкіндіктер мен климаттық мәселелерді шешудің практикалық құралдарын талқылады.
«Былтыр еліміздің әртүрлі өңірінен 200-ден астам жастан сауалнама алып, Ұлттық жастар мәлімдемесін әзірледік. Кейін ұсыныстарымыздың бір бөлігі Қазақстанның ұлттық климаттық жоспарына енгізілгенін көрдік. Бұл жастардың үнін естуге болатынын көрсетті», – деді Алуа Каримбаева.
Сұрақ–жауап сессиясына Табиғи ресурстар және тұрақты даму орталығының өкілі Екатерина Горшкова; CAREC ұйымының су ресурстарын басқару және саясат жөніндегі маманы Таис Резникова; SDSN Kazakhstan менеджері Аида Кумарбаева; UNICEF «Jastary» бағдарламасының үйлестірушісі Дамели Тілешпаева, сондай–ақ AlmaU студенттері және Lehigh University жанындағы HDSE көшбасшылық интенсивінің үйлестірушілері Муза Елгезек пен Аружан Жиенали қатысты. Сессияны GSB халықаралық серіктестік бөлімінің жетекшісі әрі Babson Collaborative серіктесі Айгерім Сагинтаева модерациялады.
«Жастар – командаларды біріктіріп, өз жобаларын жүзеге асыра алатын бастамашыл көшбасшылар. UNICEF-тің «Jastary» бағдарламасы аясында бүгінде еліміздің алты қаласында жастар хабтары жұмыс істейді. Қатысу мүмкіндіктерін кеңейту үшін жастар өздері іс–шаралар ұйымдастырып, курстардан өтіп, челлендждерге қатыса алатын онлайн–платформаны да дамытып жатырмыз», – деп бөлісті Дамели Тілешпаева.
Практикалық семинарлар аясында жастар БҰҰ Климаттың өзгеруі жөніндегі негіздемелік конвенциясы (COP) бойынша келіссөздер симуляциясына, «Nexus» ойынына және Climate Fresk интерактивті форматына қатысты. Бұл тәжірибелер климаттық мәселелерді халықаралық дипломатия, табиғи ресурстардың өзара байланысы және жүйелі ойлау тұрғысынан қарастыруға мүмкіндік берді.
23 қазанда конференцияның негізгі бағдарламасы халықаралық сарапшылар мен Қазақстан ұйымдарының өкілдерін біріктірді.
«Тұрақты даму мақсаттары аясындағы міндеттердің тек 16%-ы ғана 2030 жылға дейін орындалу үшін жеткілікті ілгерілеуді көрсетіп отыр. Сонымен қатар аштықты жою, сапалы білім, таза су және санитария сияқты бағыттарда ілгерілеу баяулап қалды», – деді БҰҰ–ның Тұрақты даму шешімдері желісінің (SDSN) вице–президенті әрі Азия кеңсесінің басшысы Гийом Лафортун.
Өз баяндамасында ол Қазақстанның Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу рейтингінде 169 елдің ішінде 67-орында тұрғанын да атап өтті. Ел аштық пен кедейлікті жою бағытында ілгерілеу көрсетсе, денсаулық пен әл–ауқат, лайықты жұмыс пен экономикалық өсу және басқа да бірқатар мақсаттар бойынша орташа деңгейдегі жақсару байқалады.
«Ұлттық ғылым академиясы өңірлер мен қалалардың табиғи және технологиялық өзгерістерге бейімделу стратегияларын әзірлеуге арналған ұсыныстар дайындайды. Тұрақты даму саласындағы саясат алдын ала әрекет етуге және қажетті шараларды уақтылы анықтауға мүмкіндік беруі маңызды», – деді ҚР Ұлттық ғылым академиясының вице–президенті Елена Шевченко.
Тұрақты даму мақсаттарын ілгерілетуге арналған пленарлық сессияға AlmaU президенті Асылбек Кожахметов, Қазақстан–Неміс университетінің президенті Волрад Роммель, БҰҰ Жаһандық шартының Еуразиядағы атқарушы директоры Динара Сейджапарова және ҚазҰАИУ жанындағы Жасыл және тұрақты даму халықаралық институтының директоры Рафис Абазов қатысты. Сессияны Sustainability Solutions компаниясының директоры Ирина Горбачёва жүргізді.
«Университеттер қоғамның даму бағытын айқындайтын үшінші секторға айналады деп сенемін. Олар ескірген үлгілерге сүйенбей, заманауи талаптарға бейімделіп, уақытпен бірге өзгеруі керек. AlmaU үшін Тұрақты даму мақсаттары – маңызды бағдар», – деді Асылбек Кожахметов.
«Тұрақты даму мақсаттары – қайырымдылық қана емес, бизнестің тиімділігін арттырып, инвестициядан қайтарым алуға мүмкіндік беретін құрал. Оларды іске асыруға барлық қызметкер, әсіресе компания басшылары қатысуы керек. Бизнес қоғамнан бөлек өмір сүрмейді және қоғамдық мәселелерді шешуге жауапкершілік алады», – деп атап өтті БҰҰ Жаһандық шартының Еуразиядағы атқарушы директоры Динара Сейджапарова.
«Тұрақты даму мақсаттары білім берудің барлық деңгейіне енгізілуі керек. Қазақстан энергетикалық көшу мәселесінде еуропалық үлгілерді сол күйінде көшірмей, халықаралық тәжірибені өз жағдайына бейімдеуі қажет», – деді Қазақстан–Неміс университетінің президенті Волрад Роммель.
Үш тақырыптық сессия барысында сарапшылар экологиялық, әлеуметтік және экономикалық мәселелерді шешуге бағытталған зерттеулер мен практикалық тәсілдерді ұсынды. Бірінші сессия ауа ластануы, су ресурстарын басқару және энергетикалық көшу мәселелеріне арналды.
Рафкат Мухтаров ауа сапасы туралы қоғамдық хабардарлықты зерттеу нәтижелерін таныстырып, тұрғындардың алаңдаушылығы мен нақты әрекеттері арасындағы алшақтықты атап өтті. Алматыда сауалнамаға қатысқандардың 70%-ы ауа ластануына эмоционалдық тұрғыдан алаңдаса, тек 16,8%-ы нақты әрекет жасайды.
«Алматыда мәселе туралы когнитивтік хабардарлық деңгейі 37,6%-ды, ал әрекет етуге дайындық 40,2%-ды құрайды», – деді ол.
Nazarbayev University зерттеушісі Вадим Япиев Қазақстанның ірі өзен бассейндерін аудандастыру мәселесін қарастырды. AlmaU профессоры–зерттеушісі Жансая Темербулатова энергетикалық көшу мен декарбонизация сценарийлерін ұсынды. Равкат Мухтаров пен әл–Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің экологиялық және аналитикалық химия зертханасының меңгерушісі, Насиба Байматова экологиялық мәселелер туралы қоғамдық хабардарлық пен аналитикалық зерттеулерге тоқталды. Сессияны Алматыны дамыту орталығы АҚ бас менеджері Пакизат Сайлаубекова модерациялады.
Екінші сессия денсаулық, әл-ауқат және тұрақты қоғам мәселелерін қамтыды. Оған БҰҰ-Әйелдер ұйымының Гендерлік зорлық-зомбылықты тоқтату жөніндегі Орталық Азия альянсының үйлестірушісі Ажар Бергенева, Алматы қалалық адвокаттар алқасының адвокаты Халида Ажигулова, гендерлік мәселелер жөніндегі сарапшы Гульнара Тойшинова, Digital Doctor Kazakhstan ЖШС бас директоры Глеб Краснов және қауымдастырылған профессор Карлыгаш Куралбаева қатысты. Сессияны БҰҰ PRME Еуразиялық бөлімшесінің педагогика және i5 жөніндегі вице-төрағасы Аврора Диас-Солоага жүргізді.
Сарапшылар гендерлік зорлық-зомбылықпен күрестегі өңірлік ынтымақтастықты, заңнама әзірлеуде ғылыми деректерді қолдануды, сондай-ақ мамандар тапшылығы байқалатын өңірлерде клиникалық шешімдерді қолдауға арналған цифрлық құралдар мен жасанды интеллектіні пайдалануды талқылады
«Қазір біз азаматтардың құқықтарын гендерлік зорлық-зомбылықтың барлық түрінен қорғауға бағытталған жаңа заңнамалық бастамаларды әзірлеп жатырмыз. Мақсатымыз – олардың Парламент пен Үкімет тарапынан қолдау табуына қол жеткізу», – деді Халида Ажигулова.
Үшінші сессия университеттердің, бизнестің және халықаралық институттардың тұрақты даму тәжірибелерін ілгерілетудегі рөліне арналды.
Жасыл және тұрақты даму институтының директоры Рафис Абазов университеттердің тұрақты трансформациядағы рөлі, білім беруге жасанды интеллектіні енгізу және «жасыл» дағдыларды дамыту туралы айтты. Халықаралық Аралды құтқару қорының Қазақстан Республикасындағы Атқарушы дирекциясының өкілі Диана Бурлибаева Арал теңізі бассейні бағдарламасын (ПБАМ-4) іске асыру мәселелерін баяндады. Акмарал Сман инклюзивті жасыл өсім тәсілдерін ұсынса, Дмитрий Пак корпоративтік инвестицияларды нақты нәтижелерге айналдыруға тоқталды. Жулдыз Саулебекова ауа ластануы туралы коммуникация мәселесін, ал Темирлан Ербосынов ғылым мен практикалық бастамалар арасындағы байланысты қарастырды.
Сессияны AlmaU Жоғары бизнес мектебінің кәсіпкерлік жөніндегі директоры әрі ассистент-профессоры, зерттеулер және индустриямен байланыс жөніндегі қауымдастырылған деканы Данияр Медетов модерациялады.
Конференцияның қорытынды бөлімінде негізгі нәтижелер талқыланып, жаңа бастамалар таныстырылды және «Accelerating the SDGs: Science, Partnerships and Action» атты кейстер жинағы жарияланатыны хабарланды.
SDSN Kazakhstan IV халықаралық конференциясы ғылыми қауымдастық, университеттер, халықаралық ұйымдар, бизнес және азаматтық қоғам өкілдері арасындағы диалог алаңына айналды. Талқылаулар Қазақстан мен Орталық Азияда Тұрақты даму мақсаттарына қол жеткізу үшін серіктестікті нығайтуға және практикалық шешімдерді іздеуге бағытталды.