Almaty Management University (AlmaU) ректоры Тимур Булдыбаев Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Қазақстанның жаңа тарихи кезеңіндегі өзекті міндеттер» атты Қазақстан халқына Жолдауына қатысты сараптамалық пікір білдірді. Оның пікірінде кәсіпкерлікті дамыту, экономиканы цифрлық трансформациялау, адами капиталды нығайту және ұлттық басымдықтарды іске асырудағы жоғары білімнің рөліне ерекше назар аударылды.
Тимур Булдыбаев өз пікірінде Жолдаудың негізгі бағыттарын кәсіпкерлік экономиканы дамыту, жасанды интеллектіні енгізу, білікті кадрлар даярлау, сондай-ақ мемлекет, бизнес және университеттер арасындағы өзара іс-қимылды нығайту тұрғысынан қарастырады.
Менің ойымша, Жолдаудың негізгі мәні – экономикалық дамудың жаңа моделіне көшу қажеттілігінде. Бұл модельде өсудің басты көздері табиғи ресурстар мен мемлекеттік инвестициялар ғана емес, ең алдымен кәсіпкерлік бастама, технологиялар, білім және еңбек өнімділігі болуы тиіс.
Тимур Булдыбаев: «Қазақстанның болашағы білімді технологияға, ал идеяларды нақты нәтижелерге айналдыра білу қабілетімізге байланысты»
Кәсіпкерлік – тұрақты экономиканың негізі
Президенттің шағын және орта бизнесті, әсіресе орта кәсіпкерлікті дамытуға ерекше көңіл бөлуін маңызды деп санаймын. Бүгінде Қазақстанның жалпы ішкі өніміндегі шағын және орта бизнестің үлесі 40%-ға жетті. Алайда одан әрі даму кәсіпорындар санын көбейтумен ғана шектелмей, олардың сапалық тұрғыдан өсуін де талап етеді.
Әкімшілік кедергілерді азайту, салық заңнамасын жетілдіру, кәсіпкерлерді негізсіз тексерулерден қорғау және ұзақ мерзімді қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейту жөніндегі бастамаларды қолдаймын.
Сонымен бірге қуатты кәсіпкерлік экономика тек қолайлы реттеу жағдайлары арқылы қалыптаспайтынын түсіну маңызды. Оның негізінде кәсіпкерлік ойлау жүйесін, басқарушылық құзыреттерді және инновация мәдениетін дамыту жатыр.
Бұл бағытта университеттер, әсіресе бизнес-білім беруге маманданған жоғары оқу орындары, елеулі үлес қоса алады. Біздің міндетіміз – қолданыстағы еңбек нарығына қажетті білікті мамандарды ғана емес, жаңа компаниялар мен жұмыс орындарын құрып, технологиялық шешімдер ұсына алатын тұлғаларды даярлау.
Жасанды интеллект және экономиканың жаңа өнімділігі
Мемлекет басшысының жасанды интеллект пен цифрлық экономиканы дамытуға басымдық беруін ерекше атап өткім келеді.
Бүгінде жасанды интеллект тек технологиялық құрал болудан қалып, бизнестің бәсекеге қабілеттілігіне, мемлекеттік басқарудың тиімділігіне және еңбек нарығының трансформациясына ықпал ететін маңызды факторға айналып келеді.
Алайда цифрландырудың өзі экономикалық өсімге кепілдік бермейді. Оның нәтижелері еңбек өнімділігінің артуы, шығындардың азаюы, жаңа өнімдердің жасалуы және мемлекеттік әрі жеке сектор қызметтерінің сапасының жақсаруы сияқты нақты көрсеткіштер арқылы бағалануы тиіс.
AlmaU-да жасанды интеллектіні университеттің жүйелі трансформациясының бір бөлігі ретінде қарастырамыз. Өзіміздің AI-шешімдерімізді дамытып, білім беру және басқару үдерістеріне жаңа технологияларды енгізіп, оқытушылардың құзыреттерін жетілдіруге және студенттердің цифрлық дағдыларын қалыптастыруға мән береміз.
Адами капитал – реформаларды іске асырудың басты шарты
Инфрақұрылымдық ауқымды жобалар, энергетиканы жаңғырту, өнеркәсіпті, ауыл шаруашылығын және логистиканы дамыту Қазақстан экономикасы үшін жаңа мүмкіндіктер ашады.
Алайда бұл өзгерістерді жүзеге асыру үшін тиісті адами капитал қажет.
Бізге инженерлер, технологтар мен IT-мамандар ғана емес, сонымен қатар әртүрлі салалардың тоғысында жұмыс істей алатын заманауи басқарушылар, кәсіпкерлер мен зерттеушілер қажет.
Менің ойымша, жоғары білім беру жүйесінің алдында іргелі міндет тұр: білімді жеткізуге басымдық беретін тәсілден оны тәжірибеде қолдану, сыни тұрғыдан ойлау, жаңа шешімдер әзірлеу және нәтижеге жауапкершілікпен қарау қабілеттерін қалыптастыруға көшу.
AlmaU-да біз кәсіби білімді, кәсіпкерлік ойлауды, көшбасшылықты және әлеуметтік жауапкершілікті біріктіретін Tolyq Adam құндылықтары мен құзыреттеріне негізделген білім беру моделін жүйелі түрде дамытып келеміз.
Технологиялық прогресс адам бойындағы қасиеттерді дамытумен қатар жүруі керек деп есептейміз. Жасанды интеллект мүмкіндіктері кеңейген сайын дербес ойлау, этика, креативтілік және жауапкершілік секілді адами қасиеттердің маңызы арта түседі.
Инвестициялар, инфрақұрылым және өңірлік даму
Президенттің инвестиция тарту, энергетикалық және көлік инфрақұрылымын жаңғырту, өңдеу өнеркәсібін, ауыл шаруашылығын және қалаларды дамыту жөніндегі бастамаларын маңызды деп санаймын. Әсіресе шикізаттық модельден қосылған құны жоғары экономикаға көшу міндеті өзекті.
Мұндай жобаларды іске асыру мемлекет, бизнес, ғылым және университеттердің күш-жігерін біріктіруді талап етеді. Университеттер тек кадр даярлайтын ұйымдар ғана емес, сонымен қатар қолданбалы зерттеулер, технологиялық әзірлемелер, талдау және өңірлік даму мәселелері бойынша сараптама орталықтары ретінде де әрекет ете алады.
жаңа инвестициялық тетіктерді қалыптастыру бастамалары да ерекше назар аударуға тұрарлық. Мұндай жобалар білім беру, зерттеу, кәсіпкерлік және инвестициялар өзара тығыз байланыста жұмыс істейтін инновациялық экожүйелерді қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Тиімді мемлекет және әділетті қоғам
Жолдауда мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыруға, заң үстемдігін нығайтуға, мемлекеттік институттардың ашықтығы мен жауапкершілігін қамтамасыз етуге басымдық берілуін де маңызды бағыт деп санаймын.
Кәсіпкерліктің дамуы институттарға деген сенімсіз, болжамды ережелерсіз және тең мүмкіндіктерсіз мүмкін емес.
Әлеуметтік қолдаудың атаулылығын арттыру, денсаулық сақтау мен білім беруді дамыту және азаматтардың әл-ауқатын жақсарту мәселелеріне де ерекше мән беру қажет. Экономикалық өсім адамдардың өмір сүру сапасынан, қоғамдық қызметтердің қолжетімділігінен және өзін-өзі жүзеге асыру мүмкіндіктерінің кеңеюінен көрініс табуы тиіс.
Жаңа тарихи кезеңдегі университеттердің рөлі
Бүгінде университеттер елдің даму күн тәртібін іске асыруға белсенді қатысуы қажет.
AlmaU-да біз өз миссиямызды кәсіпкерлер мен көшбасшылардың жаңа буынын даярлаудан, қолданбалы ғылымды және халықаралық ынтымақтастықты дамытудан, сондай-ақ экономика мен қоғамның сұранысына жауап беретін шешімдер қалыптастырудан көреміз.
Президент айқындаған реформаларды іске асыру мемлекет, бизнес және университеттер арасындағы өзара іс-қимылдың жаңа сапасын талап ететініне сенімдімін.
Қазақстанның болашағы инвестиция көлемі мен инфрақұрылымдық жобалардың ауқымымен ғана емес, білімді технологияға, идеяларды бизнеске, ал адами әлеуетті ел игілігіне қызмет ететін нақты нәтижелерге айналдыра білу қабілетімізбен де айқындалады.
Мен қазіргі заманғы университеттің негізгі миссияларының бірін дәл осыдан көремін.
Тимур Булдыбаев
Almaty Management University (AlmaU) ректоры