1-3 қараша аралығында AlmaU президенті Асылбек Қожахметов пен британдық журналист, жазушы және Орталық Азия тарихын зерттеуші Ник Филдинг Солтүстік Қазақстан облысының Айыртау ауданында жұмыс сапарымен болды. Үш күндік сапар өңірдің тарихи-мәдени мұрасымен, соның ішінде Ботай мәдениетіне және көрнекті қазақ ғалымы әрі ағартушысы Шоқан Уәлихановтың өміріне байланысты тарихи ескерткіштермен танысуға арналды.
Сапардың негізгі бағыттарының бірі Саумалкөл ауылындағы «Ботай» мемлекеттік тарихи-мәдени музей-қорығына бару болды. Қонақтарға археологиялық олжалар, қыш ыдыстар, еңбек құралдары және ежелгі дала тұрғындарының өмірінен сыр шертетін басқа да жәдігерлер таныстырылды. Бүгінде музей қорында Ботай мәдениетінің байлығы мен бірегейлігін көрсететін 14 мыңнан астам жәдігер сақталған.
Бұл тарихи мұраның халықаралық деңгейде мойындалуының да маңызы зор: «Ботай» музей-қорығы ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізімінің алдын ала тізіміне енгізілді. Қазіргі уақытта тарихи ескерткішті сақтау, зерттеу және кеңінен насихаттау бағытында жұмыстар жүргізілуде.
Ник Филдинг үшін Ботайға бару жылқы шаруашылығы тарихын зерттеуде ерекше маңызға ие мекенмен жеке танысуға мүмкіндік берді. Британдық зерттеуші көптеген жылдар бойы көшпелі халықтардың тарихын зерттеп, Орталық Азияны аралап, Ұлы дала туралы кітаптар жазып келеді. Ол Қазақстанға 20-дан астам рет келгенімен, Солтүстік Қазақстан облысында алғаш рет болды.
Сапар бағдарламасының елеулі бөлігі Шоқан Уәлихановтың мұрасына арналды. Асылбек Қожахметов пен Ник Филдинг Шоқан Уәлиханов атындағы Сырымбет тарихи-этнографиялық музейіне барып, көрнекті ғалымның балалық және жастық шағын баяндайтын экспонаттармен танысты. Сондай-ақ қонақтар Сырымбет тауының етегінде орналасқан Шоқан Уәлихановтың әжесі Айғанымның тарихи қонысында болды. Ата қоныс тұрғын үйді, мешітті, мектепті, моншаны және шаруашылық құрылыстарын қамтиды. Бұл кешен Уәлихановтар әулетінің тарихы мен өңірдің мәдени мұрасын сақтап келеді.
Сапар Ник Филдингтің Шоқан Уәлихановтың тұлғасы мен ғылыми мұрасына деген зерттеушілік қызығушылығының жалғасы болды. Британдық ғалым – 2020 жылы Cambridge University Press баспасынан жарық көрген The Selected Writings of Chokan Valikhanov кітабының, сондай-ақ Қазақстан мен Ұлы дала тарихына арналған бірқатар зерттеулердің авторы.
5-6 қараша күндері Ник Филдинг Қазақстанда өтетін Шоқан Уәлиханов форумына қатысады. Асылбек Қожахметов Шоқан мұрасын тереңірек зерттеудің, жаңа тарихи деректерді жинақтаудың және оның ғылыми-ағартушылық үлесін Қазақстанда және шетелде кеңінен насихаттаудың маңызын атап өтті.
Үш күндік сапар шетелдік зерттеушіге Солтүстік Қазақстанның тарихи орындарымен тікелей танысуға, өңірдің ежелгі және кейінгі тарихынан сыр шертетін бірегей жәдігерлерді көруге және Ұлы даланың мәдени мұрасын тереңірек түсінуге мүмкіндік берді. Мұндай зерттеу сапарлары халықаралық академиялық және мәдени диалогты дамытуға, сондай-ақ Қазақстанның тарихи мұрасын әлемдік деңгейде танытуға ықпал етеді.