2026 жылғы 2 қазанда Астанада «ЖИ-ден кейінгі университеттер: жаңа көшбасшылық, адами өлшем және Орталық Азия+ университеттерінің болашағы» тақырыбында Rectors’ Club: Central Asia+ клубының 8-отырысы өтті. Өңірдегі жетекші университеттердің басшылары мен сарапшылары жасанды интеллекттің білім беру үдерісіне, ғылыми-зерттеу қызметіне және университеттің рөліне ықпалын талқылап, технологиялық өзгерістер жағдайында адамның дербестігі мен жауапкершілігін сақтауға бағытталған шешімдерді қарастырды.
Отырыс Қазақстандағы Жасанды интеллект жылы аясында және халықаралық технологиялық маңызды оқиғаларының бірі Digital Bridge 2026 форумы өтіп жатқан кезеңде ұйымдастырылды. Іс-шараны Almaty Management University (AlmaU) және Qazaq AI Research University (QAIRU) ұйымдастырды.
Жиында QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов құттықтау сөз сөйлеп, жасанды интеллект мәселелері бойынша өңірлік ортақ ұстаным қалыптастырудағы университетаралық диалогтың маңызын атап өтті.
«Бүгінде университеттердің алдында, соның ішінде жасанды интеллектіні дамытуға байланысты елеулі сын–қатерлер тұр. Сондықтан осы сын–қатерлерге ортақ жауап қалыптастыру үшін тәжірибе мен пікір алмасудың маңызы зор. Мемлекет Басшысы алдымызға жасанды интеллектіні түрлі бағыттар мен салаларға интеграциялауды көздейтін „AI + X“ моделін дамыту міндетін қойды», – деді Сапар Тоқсанов.
AlmaU президенті әрі Rectors’ Club: Central Asia+ негізін қалаушы Асылбек Кожахметов жасанды интеллекттің дамуы университеттерден тек білім беру технологияларын ғана емес, университеттік білім берудің қалыптасқан тәсілдерін де қайта қарауды талап ететінін атап өтті.
«Орталық Азия университеттері тек өзара байланыс орнатып, тәжірибе алмасумен шектелмеуі керек. Біз жоғары білім берудің болашағын қалыптастыруға және өңір университеттерінің дамуына бірлесіп үлес қосуымыз қажет. Әр университеттің өзіндік стратегиясы мен даму бағыты бар. Дегенмен, бәрімізге ортақ маңызды сұрақ бар: болашақтың университеті қандай болады? Rectors’ Club: Central Asia+ бастамасын құруымыздың негізгі себептерінің бірі де осы. Біз тек өз университеттеріміздің дамуына ғана емес, келесі ұрпақтың болашағына да ортақ жауапкершілік арқалаймыз», – деп атап өтті Асылбек Кожахметов.
Автоматтандырудан университетті қайта түсінуге дейін
Отырыстың негізгі баяндамашысы – Сакраменто қаласындағы Калифорния университетінің (АҚШ) білім беру факультетінің профессоры, университеттің бұрынғы Chief AI Officer-ы, Universities After AI кітабының авторларының бірі Александр Сидоркин болды.
Ол «ЖИ дәуіріндегі ойлау: автоматтандырудан реляциялық университетке дейін» тақырыбында баяндама жасады:
«ЖИ күнделікті және операциялық міндеттердің бір бөлігін өз мойнына алған сайын, адам үшін технологияны толықтыратын дағдыларды дамыту маңызды бола түседі. Олардың қатарында сыни ойлау, басқару, көшбасшылық, шешім қабылдау, шығармашылық және ЖИ құралдарымен тиімді жұмыс істей білу бар» – деп атап өтті.
ЖИ жағдайындағы адам және университет
Баяндамадан кейін «ЖИ жағдайындағы адам және университет» тақырыбында панельдік пікірталас өтті. Модератор – QAIRU халықаралық ынтымақтастық жөніндегі проректоры Мадина Тыныбаева.
Қатысушылар жасанды интеллект білім беру үдерісінің бір бөлігіне айналған жағдайда университеттегі адамның дербестігі мен шешім қабылдау қабілетін қалай сақтауға болатынын талқылады. Сондай-ақ сыни ойлау, өз бетінше шешім қабылдау, шығармашылық және академиялық адалдық мәселелеріне ерекше назар аударылды. Негізгі мәселелердің бірі білімді бағалау жүйесі болды. Панель барысында оқытушы рөлінің өзгеруі, білім берудің пәндік моделінің болашағы, жаңа құзыреттерді дамыту және жаһандық технологиялық жетістіктерді енгізу кезінде университеттерінің мәдени және академиялық ерекшелігін сақтау мәселелері де қарастырылды.
Пікірталасқа:
- Рустем Бигари, Халықаралық ақпараттық технологиялар университетінің (МУИТ) президенті, цифрлық трансформация және жасанды интеллект саясаты бойынша сарапшы;
- Сергей Пен, Maqsut Narikbayev University (MNU) Басқарма Төрағасының ғылым, инновациялар және жасанды интеллект жөніндегі орынбасары;
- Жанар Рысбекова, Tashenev University ректоры;
- Нил Маршалл, ChangeSchool даму жөніндегі директоры, executive education, инновациялар және кәсіпкерлікті дамыту саласындағы сарапшы;
- Бьёрн Биргиссон, Nazarbayev University зерттеулер және инновациялар жөніндегі вице-провосты қатысты.
Пікірталастан бірлескен шешімдерге дейін
Отырыстың практикалық нәтижелерінің бірі Astana AI Declaration 2026 – университеттердің жасанды интеллект жөніндегі Астана декларациясын әзірлеу болды.
Құжат ЖИ дәуіріндегі жоғары білімді адамға бағдарланған трансформациялаудың ортақ негізін қалыптастырады және университеттерінің осы бағыттағы бірлескен жұмысты дамытуға дайындығын көрсетеді.
Отырыс аясында «Университеттерді трансформациялау шеңбері» атты интерактивті воркшоп өтті. Оны Global Education Futures бас атқарушы директоры, білім берудің болашағы және жүйелік өзгерістер жөніндегі сарапшы Павел Лукша жүргізді.
AlmaU мен QAIRU арасындағы ынтымақтастық
Отырыс аясында AlmaU мен QAIRU ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды. Құжат бірлескен білім беру және ғылыми-зерттеу бастамаларын дамыту, сараптамамен алмасу, сондай-ақ білім беру, жасанды интеллект және кәсіпкерлік тоғысындағы жобаларды жүзеге асыруды көздейді.
Меморандумға QAIRU ректоры Сапар Тоқсанов және AlmaU ректоры Тимур Булдыбаев қол қойды.
Осылайша, Rectors’ Club: Central Asia+ отырысының күн тәртібі жасанды интеллекттің технологиялық мүмкіндіктерін талқылаудан интеллектуалды технологиялар білім беру және ғылыми-зерттеу ортасының бір бөлігіне айналған жағдайда университет қандай болуы керек деген негізгі мәселеге ауысты.